Edukacja leśna w Nadleśnictwie Brynek

Edukacja leśna jest jednym z elementów działalności Nadleśnictwa Brynek. Jej celem jest budowanie świadomości ekologicznej, przybliżanie zasad zrównoważonej gospodarki leśnej oraz ukazywanie bogactwa przyrodniczego regionu. Zajęcia prowadzone są zarówno w obiektach edukacyjnych, jak i w terenie — na ścieżkach dydaktycznych, przy obiektach retencyjnych, w szkółce leśnej oraz na licznych punktach edukacyjnych rozmieszczonych w lasach.

Co roku w zajęciach organizowanych przez Nadleśnictwo uczestniczy kilka tysięcy osób — dzieci, młodzież, dorośli, osoby z niepełnosprawnościami oraz turyści odwiedzający nasze lasy.

Sala konferencyjno‑edukacyjna

Przy siedzibie Nadleśnictwa znajduje się nowoczesna sala konferencyjno‑edukacyjna, powstała w wyniku adaptacji dawnej murowanej stodoły. W obiekcie zgromadzono:

• ekspozycje zwierząt i trofeów myśliwskich,
• gabloty tematyczne,
• wystawy prac konkursowych (plastycznych, fotograficznych i innych),
• materiały dydaktyczne wykorzystywane podczas zajęć.

Sala wyposażona jest w stoły i krzesła, co umożliwia prowadzenie lekcji, warsztatów, wykładów, konkursów oraz zajęć przygotowujących do wyjścia w teren. Obiekt jest dostępny przez cały rok i przystosowany do potrzeb różnych grup odbiorców, w tym osób z niepełnosprawnościami.

W 2024 roku sala przeszła gruntowny remont i została przekształcona z izby edukacyjnej w nowoczesną salę konferencyjno‑edukacyjną.

Leśna ścieżka poznawcza

Leśna ścieżka poznawcza, utworzona w 2001 roku na terenie leśnictwa Tworóg (oddziały 345 a, d, g, h; 346 b, f, g, h, i, m, t; 347 a), prowadzi przez zróżnicowane siedliska i cenne przyrodniczo obszary. Na długości około 2,4 km odwiedzający mogą:

• poznać różne zbiorowiska roślinne,
• obserwować elementy typowe dla ekosystemów Nadleśnictwa Brynek,
• zrozumieć podstawowe procesy ekologiczne,
• dowiedzieć się, na czym polega praca leśników i jakie działania podejmują dla ochrony lasu.

Ścieżka jest chętnie wykorzystywana przez szkoły, grupy zorganizowane i turystów.

Punkty edukacji przyrodniczo‑leśnej

Na terenie Nadleśnictwa rozmieszczono 30 punktów edukacyjnych wyposażonych w barwne tablice informacyjne. Znajdują się one przy:

• głównych szlakach komunikacyjnych,
• trasach turystycznych i rowerowych,
• miejscach postoju i odpoczynku,
• najczęściej odwiedzanych fragmentach lasu.

Tablice przedstawiają najważniejsze zagadnienia z zakresu leśnictwa, łowiectwa, ochrony przyrody i ekologii. Pełnią funkcję informacyjną i edukacyjną, choć wymagają regularnych napraw ze względu na akty wandalizmu.

Inne obiekty wykorzystywane do edukacji

Szkółka leśna Brzeźnica

Leśnictwo Księży Las

W szkółce hoduje się różne gatunki drzew leśnych. Obiekt wyposażony jest w:

• deszczownię półstałą z automatyką,
• chłodnie do przechowywania sadzonek,
• zbiornik wody.

Zajęcia edukacyjne pozwalają odpowiedzieć na pytania: „Skąd bierze się las?” oraz „Ile pracy wymaga wyhodowanie stuletniego drzewostanu?”.

Ścieżka edukacyjna „Szlakiem Małej Retencji w Nadleśnictwie Brynek”

W Nadleśnictwie Brynek, dzięki dofinansowaniu z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach powstała rozbudowana sieć punktów edukacyjnych zlokalizowanych przy obiektach retencyjnych powstałych w ramach programu Mała Retencja Nizinna. Każdy z nich pozwala odwiedzającym poszerzyć wiedzę o przyrodzie, wodzie, zwierzętach i funkcjonowaniu lasu. To wyjątkowa okazja, aby zobaczyć, jak działania retencyjne wpływają na środowisko i jak wspierają różnorodność biologiczną.

Poniżej przedstawiamy wszystkie przystanki ścieżki wraz z ich tematyką i lokalizacją.

I perspektywa projektu Małej Retencji

1. Zbiornik Wytoki

Leśnictwo Tworóg, oddział 165 i

Na tym przystanku można poznać świat zwierząt zamieszkujących okoliczne lasy. Odwiedzający uczą się rozpoznawać tropy, dowiadują się, jakie ślady pozostawiają różne gatunki oraz jak wygląda ich życie w naturalnym środowisku. To także okazja, by zrozumieć, jak zbiornik retencyjny wpływa na warunki bytowania zwierzyny i dlaczego jest ważny dla ekosystemu.

2. Zbiornik Mało Krzywa

Leśnictwo Tworóg, oddział 135 j

To miejsce pozwala odkryć fascynujący świat ptaków drapieżnych. Można tu dowiedzieć się, jak polują, jakie mają przystosowania i dlaczego pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi w lesie. Przystanek pokazuje również, jak zbiornik wodny wspiera ich obecność w krajobrazie.

3. Zbiorniki Cypisek i Henryk

Leśnictwo Strzybnica, oddział 454 h

Tutaj odwiedzający poznają problem suszy i obniżania się poziomu wód gruntowych. Przystanek wyjaśnia, jak retencja pomaga zatrzymywać wodę w krajobrazie i dlaczego jest tak ważna w czasach zmian klimatu. To doskonałe miejsce, by zrozumieć, jak las radzi sobie z niedoborem wody.

4. Zbiorniki Wojtek i Alfred

Leśnictwo Strzybnica, oddział 453 d

Ten przystanek przenosi odwiedzających w świat mokradeł i torfowisk – jednych z najbardziej wartościowych ekosystemów. Można tu dowiedzieć się, jak powstają, jakie gatunki je zamieszkują oraz dlaczego są naturalnymi magazynami wody i węgla. To świetne miejsce, by zrozumieć, dlaczego ochrona mokradeł jest tak ważna.

5. Zbiorniki Tola i Dominik

Leśnictwo Strzybnica, oddział 434 i

To przystanek, który pozwala poznać las „warstwa po warstwie”. Odwiedzający dowiadują się, jak zbudowany jest las – od runa po korony drzew – oraz jakie organizmy zamieszkują poszczególne piętra. To doskonała okazja, by zobaczyć, jak różnorodność pionowa wpływa na stabilność ekosystemu.

6. Zbiornik Diana

Leśnictwo Strzybnica, oddział 450 c

Tutaj można dowiedzieć się, jak wygląda ochrona przeciwpożarowa lasów. Przystanek wyjaśnia, jak powstają pożary, jak im zapobiegać oraz jaką rolę pełnią zbiorniki retencyjne w systemie zabezpieczeń przeciwpożarowych. To miejsce uświadamia, jak ważna jest woda w walce z ogniem.

7. Zbiornik Czarków

Leśnictwo Potempa, oddział 304 m

Przystanek poświęcony jest pszczołom i innym zapylaczom. Odwiedzający mogą poznać ich zwyczaje, rolę w przyrodzie oraz zagrożenia, z jakimi się mierzą. To miejsce pokazuje, że ochrona zapylaczy to ochrona całego ekosystemu.

II perspektywa projektu Małej Retencji

1. Zbiornik Źródełko

Leśnictwo Nowa Wieś, oddział 164 l – temat: ptaki

To przystanek, na którym można poznać ptaki wodne i leśne, ich zachowania, siedliska oraz rolę w ekosystemie. Interaktywna przesuwanka z żurawiem zachęca do aktywnej nauki i obserwacji przyrody.

2. Zbiornik Groszowy

Leśnictwo Krywałd, oddział 71 i – temat: ssaki leśne

Tutaj odwiedzający mogą zgłębić wiedzę o ssakach zamieszkujących okoliczne lasy. Przystanek uczy rozpoznawania tropów, poznawania zwyczajów zwierząt oraz zrozumienia ich roli w ekosystemie. Urządzenie „Tropy” pozwala sprawdzić swoją wiedzę w praktyce.

3. Żabi Staw – obszar mokradłowy

Leśnictwo Strzybnica, oddział 397 c – temat: płazy

To miejsce pozwala odkryć fascynujący świat płazów. Odwiedzający poznają ich cykl życiowy, wymagania siedliskowe oraz zagrożenia, z jakimi się mierzą. Przystanek pokazuje, jak ważne są mokradła i zbiorniki retencyjne dla ich przetrwania.

4. Renaturalizacja rowu Potempa–Świniowice

Leśnictwo Potempa – temat: gady

Na tym przystanku można poszerzyć wiedzę o gadach występujących w regionie. Odwiedzający dowiadują się, jakie gatunki zamieszkują lasy Nadleśnictwa Brynek, jakie mają zwyczaje oraz jak renaturalizacja cieków wodnych poprawia warunki ich bytowania i wspiera retencję w krajobrazie.